باغ ایرانی تهران

باغ ایرانی تهران

باغ ایرانی تهران

مراد دل ز تماشای باغ عالم چیست

به دست مردم چشم از رخ تو گل چیدن

عناصر باغ ایرانی اعم از عناصر طبیعی شامل آب و گیاه و عناصر معماری، با قرار گیری در کنار هم فضای باشکوه باغ را می آفرینند. نظم بخشیدن به نحوه استقرار این عناصر، چگونگی بهره گیری از آنها و شکل دادن به ارتباطشان با زندگی روزمره ایرانیان و تجلی مفاهیم و ارزش های جامعه ایرانی است که باغ و بوستان ایرانی را از الگوی وارداتی پارک ها متمایز می کند.

از عناصر طبیعی، وجود آب و حرکت آن در باغ، اصیل ترین و مطبوع ترین خصوصیت مشترک باغ های ایرانی است. آب در خشک بوم ایران عزیز و کمیاب است و شبکه هندسی آن در سازه های آبی در میان باغ و ساختمان های آن که گاه بر تخته سنگ های نقش دار خوش تراش نصب شده بر بستر جوی ها و به ویژه شیب ها، ساخته شده، جریان می یابد و هم موسیقی باغ است و هم بر طراوت و لطافت آن می افزاید.

از روزگاران قدیم استخر و حوض را در یکی از محورهای اصلی باغ می ساخته اند، و غالبا طول آن در محور طولی باغ قرار می گرفته و با پر کردن آنها، آب به جوی های اطراف جاری می شده است. با استفاده از شیب و اختلاف سطح، در مسیر این جوی ها آبشار های کوچک،پله پله یا بر روی سطوح شیب دار و تراش دار  جلوه گری می کرده اند.  اغلب حوض ها و استخرها پاشویه داشته اند و کف آنها و نیز کف جوی ها از کاشی های فیروزه فرش می شده است. و این ویژگی ها در باغ ایرانی امروزی تهران که بر بستر یکی از قدیمی ترین باغ های این شهر طراحی شده است، تماشایی اند.

گیاه عنصر عنصر اساسی زینت بخش همه باغ هاست و در باغ ایرانی تهران نیز، ارتفاع زیاد و انبوهی برگ های درختان سایه افکنی چون چنار و سرو، سبب می شود نور آفتاب از میان تار و پود شاخه ها و برگ گذر کند و با ایجاد سایه روشن، در محورهای اصلی باغ، فضایی زیبا پدید آورد. درختان میوه دار و گل های تزیینی و بوته ها و چمن ها نیز  در حاشیه ها و محورهای فرعی باغ را می آرایند.

در تقاطع محورهای باغ ایرانی تهران، کوشکی با پنجره ها و ارسی های رنگارنگ و نورگیرهای فراوان به تقلید از کوشک های باغ های قدیمی که طراحیشان این روزها به تاثیر از شیوه های نوین معماری به دست فراموشی سپرده شده، ساخته شده است. در ایام قدیم، چنین بناهایی محل اقامت ساکنان باغ بوده است و در مرکز و محل تقاطع محورهای اصلی باغ، کمابیش با سطح و ایوانی بلندتر از سطح زمین و در دو طبقه ساخته می شده اند و ساکنان هنگام استقرار در ایوان و تالار و اتاق ها، چشم انداز های دلپذیری از نمای باغ را تماشا می کرده اند. 

در نقطه ورودی باغ ایرانی نیز به سبک باغ های قدیمی، عمارت سردری برپا شده  و دیواری این باغ را در خود محصور کرده که محوطه باغ را از محوطه شهر جدا می کند و آن را به فضای دنج و آرام بخش و انگار دور از شهر بدل می کند؛ آن هم در دل تپنده تهران و ده قدیمی ونک. درختان سر به فلک کشیده و چشم اندازهای روحبخش در روشنایی روز و نورپردازی زیبا و شاعرانه و موسیقی آب در تاریکی شب، اهالی تهران و باقی گردشگران را در فصول مختلف سال به سوی خود دعوت می کند.

*** صحبت گسترده تر و دقیق تر از عناصر باغ های ایرانی نظیر سازه های آبی و مکان یابی گیاهان و حضور پرندگان و حیوانات و دیگر عناصر معماری و فضاسازی در این باغ ها، در حوصله این جستار کوتاه نیست و علاقه مندان می توانند به کتاب باغ ایرانی نوشته وحید حدرنتاج و از مجموعه از ایران چه میدانم که ناشر آن دفتر پژوهش های فرهنگی است مراجعه کنند. متن حاضر به کمک تلخیص چند ویژگی باغ های ایرانی از این کتاب به نگارش در آمده است.

Golvagiah.com

سایت گل و گیاه

کلیه حقوق وب سایت نزد دانشنامه گل و گیاه محفوظ است.